Tag Archives: Homo sapiens

Βρέθηκε χαμένος «κρίκος» μεταξύ ανθρώπου και πιθήκου

Η νέα ανακάλυψη απολιθωμάτων, ηλικίας περίπου δύο εκατομμυρίων ετών, στο ασβεστολιθικό σπήλαιο Μαλάπα της Νότιας Αφρικής, κοντά στο Γιοχάνεσμπουργκ, έρχεται να ρίξει νέο φως στην εξελικτική «αλυσίδα» των προγόνων των ανθρώπων.

Τα απολιθώματα προέρχονται από μια κρίσιμη περίοδο, όταν οι πρόγονοί μας άρχισαν να περπατάνε όρθιοι, να αποκτούν μεγαλύτερο εγκέφαλο, να χρησιμοποιούν εργαλεία και να αναπτύσσουν την ικανότητα της ομιλίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις επιστημόνων, η ανακάλυψη είναι πολύ σημαντική και μπορεί ακόμα και να οδηγήσει στο να «ξαναγραφεί» η ανθρώπινη προϊστορία, συμπληρώνοντας κρίσιμα κενά που υπήρχαν ως τώρα στις επιστημονικές γνώσεις.

Τα απολιθώματα (ένας σχεδόν πλήρης σκελετός παιδιού και επίσης διάσπαρτα οστά ενηλίκων) προέρχονται από έναν άγνωστο μέχρι σήμερα τύπου ανθρωπίδα (ανθρωποειδούς), δηλαδή του εξελικτικού εκείνου κλάδου των πρωτευόντων (που περιλαμβάνουν και τους πιθήκους), ο οποίος οδήγησε στον σύγχρονο άνθρωπο. Το νέο είδος μπορεί να αποτελεί ένα ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στους πιθηκοειδείς ανθρωπίδες και στο πρώτο είδος εξελιγμένου ανθρώπου, τον homo habilis.

Σύμφωνα με τους «Τάιμς του Λονδίνου» και τη βρετανική «Τέλεγκραφ», η επιστημονική κοινότητα αναμένει με πολύ ενδιαφέρον τις λεπτομερείς ανακοινώσεις για την ανακάλυψη (αναμένονται εντός της εβδομάδος), η οποία έγινε από τον καθηγητή Λι Μπέργκερ του πανεπιστημίου Γουιτγουότερσραντ της Ν.Αφρικής. Ο πρόεδρος της χώρας Τζέικομπ Ζούμα ήδη επισκέφτηκε το πανεπιστήμιο για να δει τα απολιθώματα, ενώ μόνο λίγοι άλλοι επιστήμονες είχαν μέχρι τώρα την ευκαιρία να τα δουν.

Ο επιφανής ανθρωπολόγος Φίλιπ Τομπάιας, ένας από τους πρώτους ερευνητές που το 1964 ανακάλυψαν ότι ο homo habilis αποτελούσε ένα πρωτόγονο κρίκο στην αλυσίδα της ανθρώπινης εξέλιξης, χαρακτήρισε «συναρπαστική» την ανακάλυψη, αν μη τι άλλο, όπως είπε, επειδή είναι πολύ σπάνια η εύρεση ενός τόσο παλαιού σκελετού, καθώς συνήθως οι παλαιοανθρωπολόγοι πρέπει να αρκεστούν σε μερικά δόντια ή σε ένα κομμάτι κρανίου. Η ελλιπής αυτή εικόνα έχει δώσει τροφή στους φονταμενταλιστές εχθρούς της θεωρίας της εξέλιξης να αμφισβητήσουν ότι ο άνθρωπος είναι στενός συγγενής των πιθήκων.

Οι άνθρωποι και οι χιμπατζήδες διαχωρίστηκαν από ένα κοινό πρόγονο πριν από περίπου έξι εκατομμύρια χρόνια. Οι πρώτοι ανθρωπίδες που περπατούσαν όρθιοι, οι Αυστραλοπίθηκοι, εμφανίστηκαν στην Αφρική πριν από 3,9 εκατ. χρόνια, παρόλα αυτά συνέχισαν να περνάνε τον περισσότερο χρόνο τους πάνω στα δέντρα και κράτησαν για πολλά χρόνια τα πιθηκοειδή χαρακτηριστικά τους. Μόνο πριν από περίπου 2,5 εκατ. χρόνια, στη νότια και ανατολική Αφρική, οι homo habilis άρχισαν να αναπτύσσουν πιο εξελιγμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, που αργότερα αναπτύχθηκαν περαιτέρω στα επόμενα ανθρώπινα είδη, τον homo erectus και κυρίως στον homo sapiens, ο οποίος κατέκτησε τον πλανήτη.

Ο homo habilis, που είχε 50% μεγαλύτερο εγκέφαλο από τους πιθηκοειδείς προγόνους του, είναι το πρώτο είδος που θεωρείται ανθρώπινο (δηλαδή ανήκει στο γένος Homo), όμως μέχρι σήμερα ελάχιστα απολιθώματά του έχουν βρεθεί και αυτά είναι διάσπαρτα μέρη οστών μόνο από κρανίο, σαγόνι και άκρα και όχι από τη λεκάνη του ούτε από τα μέλη του σώματός του. Το πότε και γιατί οι πρόγονοί μας υιοθέτησαν την μόνιμα όρθια στάση και το βάδισμα στα δύο πόδια, παραμένει ζήτημα επιστημονικών διαφωνιών.

Η νέα ανακάλυψη -που πιθανότατα αποτελεί έναν χαμένο κρίκο ανάμεσα στον Αυστραλοπίθηκο και στον Homo habilis- έρχεται να επιβεβαιώσει τον χαρακτηρισμό της Αφρικής ως «λίκνου της ανθρωπότητας», καθώς συνεχώς νέα ευρήματα έρχονται στο φως από την «μαύρη ήπειρο». Το 1994, στην ίδια περιοχή της Νοτίου Αφρικής, που αποτελεί προστατευόμενη περιοχή από την Unesco, είχε ανακαλυφθεί ο επονομαζόμενος «Μικροπόδαρος», ένα σχεδόν πλήρες απολίθωμα Αυστραλοπίθηκου ηλικίας 3,3 εκατ. ετών.

Από www.kathimerini.gr με πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ

“Νέο”… είδος ανθρώπου

Ξάδελφος από καιρό χαμένος
Οστό που βρέθηκε στη Σιβηρία «ανήκε σε άγνωστο είδος ανθρώπου»

Associated Press

Η θέα από τη σπηλιά όπου βρέθηκε το μοναδικό οστό. Αυτό πρέπει να αντίκριζε και ο μακρινός μας ξάδελφος.

Ουάσινγκτον
Ερευνητές που πραγματοποίησαν γενετικές εξετάσεις  σε ένα οστό που βρέθηκε σε σπηλιά της Σιβηρίας έμειναν έκπληκτοι όταν διαπίστωσαν ότι δεν προέρχεται από σύγχρονο άνθρωπο ούτε από τον άνθρωπο του Νεάντερταλ. Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, ένα ακόμα είδος θα πρέπει να προστεθεί στο οικογενειακό μας δέντρο.

Το οστό ενός ανθρώπινου δάχτυλου βρέθηκε το 2008 σε μια απομονωμένη σπηλιά των ορέων Αλτάι στη Σιβηρία. Οι Ρώσοι ερευνητές που το εντόπισαν δεν του έδωσαν τότε σημασία, υποθέτοντας ότι προερχόταν από τους Νεάντερταλ που είναι γνωστό ότι ζούσαν στην περιοχή μέχρι πριν από 30.000 χρόνια.

Την υπόθεση αυτή ανατρέπει τώρα η ομάδα του Σβάντε Πάαμπο, κορυφαίου ειδικού στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ στη Λειψία της Γερμανία (είχε γίνει διάσημος για τον προσδιορισμό της πρώτης γενετικής αλληλουχίας από οστά Νεάντερταλ).

O Dr Πάαμπο αναφέρει στο περιοδικό Nature ότι το γενετικό υλικό από το οστό της Σιβηρίας (και συγκεκριμένα το μιτοχονδριακό DNA) δεν ταιριάζει με το DNA ούτε του Homo sapiens ούτε του Homo neandertalensis. Η «γυναίκα-Χ», όπως ονομάστηκε το πλάσμα, που ζούσε πριν από 30.000 – 50.000 χρόνια, είχε ένα κοινό πρόγονο με τους ανθρώπους και τους Νεάντερταλ πριν από περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια, αλλά διαφέρει από αυτά τα δύο είδη. Αυτό υποδηλώνει ότι ανήκει σε άγνωστο μέχρι σήμερα είδος του γένους Homo.

«Σχεδόν δεν το πίστευα. Ακουγόταν υπερβολικά τραβηγμένο για να είναι αληθινό» σχολιάζει ο ερευνητής στο δικτυακό τόπο του Nature. O ίδιος πιστεύει πως πρόκειται για νέο είδος, αναγνωρίζει όμως ότι αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί με περαιτέρω μελέτες.

Οι ερευνητές εξεπλάγησαν ακόμα περισσότερο όταν διαπίστωσαν ότι το DNA του οστού διέφερε από το DNA του σύγχρονου ανθρώπου περισσότερο από ό,τι διαφέρει το γενετικό υλικό του Νεάντερταλ. Αυτό υποδεικνύει ότι η εξελικτική γραμμή του είδους της Σιβηρίας διαχωρίστηκε από την εξελικτική γραμμή του ανθρώπου πριν από ένα εκατομμύριο χρόνια, αρκετά νωρίτερα από ό,τι διαχωρίστηκαν οι Νεάντερταλ.

Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος της Σιβηρίας ήταν πιο μακρινός συγγενής μας από ό,τι ο Homo neanderthalensis. Πιθανώς, όμως, να ήταν κι αυτός απόγονος του Homo erectus, ο οποίος είχε εξαπλωθεί στην Ασία πριν από περίπου 2 εκατ. χρόνια, πολύ πριν εμφανιστεί ο σύγχρονος άνθρωπος.

Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για την πρώτη φορά που ένα νέο είδος ανθρώπου αναγνωρίζεται από το γενετικό υλικό του.

Για «την κορφή του παγόβουνου», έκανε λόγο ο παλαιοανθρωπολόγος Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, εκτιμώντας ότι πολλοί περισσότεροι ανθρωπίδες (ανθρωποειδείς), που δεν θα είναι ούτε άνθρωποι ούτε Νεάντερταλ, θα ανακαλυφθούν τα επόμενα χρόνια, ιδίως στην κεντρική και ανατολική Ασία.

Μέχρι πρόσφατα, οι ανθρωπολόγοι πίστευαν ότι οι Νεάντερταλ και οι άνθρωποι ήσαν οι μόνοι ανθρωπίδες που περιπλανιόνταν στην Ευρώπη και στην Ασία κατά την ύστερη Πλειστόκαινο περίοδο.

Η ανακάλυψη το 2003 στη νήσο Φλόρες της Ινδονησίας του, ηλικίας 17.000 ετών, μικρόσωμου «χόμπιτ» (Homo floresiensis), ένα πλάσμα με ύψος ενός μόλις μέτρου, που θεωρείται νέο είδος, ήρθε να ανατρέψει αυτή την αντίληψη.

Το νέο πλάσμα που ανακαλύφθηκε το 2008 στο σπήλαιο Ντενίσοβα της νότιας Σιβηρίας (στα όρη Αλτάι) από Ρώσους αρχαιολόγους και το οποίο πιθανώς ζούσε κοντά με τους ανθρώπους και τους Νεάντερταλ, επιβεβαιώνει ότι επικρατούσε μια πολύ πιο πολύπλοκη εικόνα, πέρα από το απλοϊκό δίπολο «σοφός» άνθρωπος (homo sapiens)-Νεάντερταλ.

Αν και το φύλο του πλάσματος δεν είναι γνωστό, ονομάστηκε «γυναίκα-Χ», επειδή τα μιτοχόνδρια (από όπου αναλύθηκε το DNA) κληρονομούνται μέσω της μητέρας. Σύμφωνα με τον Πάαμπο, τα μιτοχόνδρια της «γυναίκας-Χ» διαφέρουν από αυτά του ανθρώπου κατά περίπου 400 «γράμματα» DNA, ενώ οι Νεάντερταλ έχουν τις μισές μόνο διαφορές με τον άνθρωπο.

Είναι, προς το παρόν, αδύνατο για τους ερευνητές να έχουν την παραμικρή εικόνα για το πώς έμοιαζε η «γυναίκα-Χ», απλώς και μόνο με ένα μικρό οστό άκρου, για το λόγο αυτό ο Πάαμπο και οι συνεργάτες του επιφυλάσσονται ακόμα να την χαρακτηρίσουν οριστικά νέο είδος, συγγενικό με τον άνθρωπο.

Οι ερευνητές ήδη επιχειρούν να «διαβάσουν» γενετικές αλληλουχίες DNA από τα 3,1 δις «γράμματα» του γονιδιώματος του πυρήνα του κυττάρου (και όχι των μιτοχονδρίων που βρίσκονται εκτός πυρήνα) της «γυναίκας-Χ». Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται σε μερικούς μήνες.

Οι πρώτες αναλύσεις του μιτοχονδριακού DNA δείχνουν ότι η «γυναίκα-Χ» δεν είχε επιμειξίες ούτε με homo sapiens, ούτε με Νεάντερταλ, αλλά για μια πιο σίγουρη εικόνα θα πρέπει οι ερευνητές να περιμένουν τις αναλύσεις του πυρηνικού DNA.

Σύμφωνα με τις πρώτες γενετικές αναλύσεις, η «γυναίκα-Χ» είχε έναν κοινό Αφρικανό πρόγονο με τον άνθρωπο και τον Νεάντερταλ πριν από 780.000 έως 1,3 εκατ. χρόνια, πριν αρχίσει να μεταναστεύει προς το Βορρά και την Ανατολή.

Η μετανάστευση αυτή είναι διαφορετική από εκείνη, που συνέβη πριν από περίπου 500.000 χρόνια από τον Homo heidelbergensis, τον θεωρούμενο ως πρόγονο των Νεάντερταλ και οδήγησε στην επικράτηση των τελευταίων.

Η «γυναίκα-Χ» εξάλλου, επειδή εμφανίστηκε πολύ αργότερα, δεν φαίνεται να συγγενεύει με τον πρόγονο του ανθρώπου, τον «όρθιο άνθρωπο» (homo erectus), που άρχισε να εγκαταλείπει την Αφρική πριν από περίπου 2 εκατ. χρόνια.

Θα πρόκειται επίσης για το δεύτερο είδος ανθρώπου που ζούσε παράλληλα με τον Homo sapiens πριν από μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Ο πρώτος είναι ο Homo neanderthalensis και ο δεύτερος είναι ο Homo florensiensis.

Newsroom ΔΟΛ και    news.ert.gr