Category Archives: in classroom

ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ «ΕΝΑΝΤΙΟΝ» ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Πειραιάς 13-1-2012

Προς Υπουργό Παιδείας κ. Άννα Διαμαντοπούλου

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Ως μαθήτριες της Γ’ τάξης του Ραλλείου Γενικού Λυκείου Θηλέων Πειραιά, πήραμε την πρωτοβουλία να σας στείλουμε αυτή την επιστολή, επιθυμώντας να σας εκφράσουμε την έντονη ανησυχία και δυσαρέσκειά μας σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί, αλλά και πρόκειται να επέλθει όσον αφορά στη διδασκαλία του μαθήματος της Βιολογίας.

Συγκεκριμένα αναφερόμαστε συγκεκριμένα στο γεγονός ότι οι διδακτικές ώρες που αναλογούν στη διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος είναι ανεπαρκείς. Στη Β’ Λυκείου η Βιολογία διδάσκεται μόνο μία ώρα εβδομαδιαίως, ενώ το ίδιο συμβαίνει στη Γ’ Λυκείου για τη Βιολογία Γενικής Παιδείας, μολονότι αποτελεί εξεταζόμενο μάθημα στις Πανελλαδικές εξετάσεις. Ως εκ τούτου ο ανεπαρκής χρόνος διδασκαλίας και η αφόρητη πίεση που υφιστάμεθα για την ολοκλήρωση της εξεταστέας ύλης, δεν μας βοηθά να κατανοήσουμε την ύλη σε βάθος, να διευκρινίσουμε τις απορίες μας και αναπτύξουμε τους προβληματισμούς μας. Έτσι η προετοιμασία μας για τις Πανελλαδικές εξετάσεις είναι ελλιπής.

Επί πλέον, με μεγάλη έκπληξη, πληροφορηθήκαμε ότι στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της δομής του Λυκείου, η Βιολογία ουσιαστικά καταργείται ως μάθημα Γενικής Παιδείας αφού αν και εξαγγείλατε την κατάργηση των μονόωρων μαθημάτων, η Βιολογία θα διδάσκεται μόνο μία ώρα στην Α Λυκείου και θα υφίσταται μόνο ως μάθημα της Θετικής Κατεύθυνσης στην Β’ και Γ’ Λυκείου και μάλιστα προαιρετικό, δηλαδή μάθημα επιλογής.

Στη σημερινή εποχή είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις και η πίεση του χρόνου μάς εξωθούν σε μία επιδερμική μελέτη και γνώση των μαθημάτων που διδασκόμαστε. Αντίστοιχα, στη Βιολογία, λόγω του περιορισμένου χρόνου που της αφιερώνεται, το πρόβλημα που προαναφέρθηκε οξύνεται. Ωστόσο, η περαιτέρω υποβάθμιση που αναμένεται πρέπει να αποφευχθεί, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη την καταλυτική επίδραση που ασκεί η Βιολογία σε όλο σχεδόν το φάσμα της ανθρώπινης ζωής. Η «Επιστήμη του μέλλοντος», όπως αποκαλείται, βρίσκεται σε άμεση αλληλεπίδραση με μια πληθώρα άλλων Επιστημών και η γνώση των βασικών επιστημονικών πορισμάτων της κρίνεται αναγκαία. Έτσι, θεωρούμε αδιανόητο να ολοκληρώνουμε τη φοίτησή μας στο Λύκειο και να μην έχουμε αποκτήσει μία στοιχειώδη γνώση για παράγοντες που μας επηρεάζουν. Για παράδειγμα, δε θα διδασκόμαστε για τη δομή του DNA, τις μολυσματικές ασθένειες, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, το κύτταρο, τον καρκίνο, τα ναρκωτικά και πολλά άλλα.

Για τους παραπάνω λόγους σας υποβάλλουμε τις προτάσεις μας οι οποίες ελπίζουμε να ληφθούν υπόψη, ώστε να βελτιωθεί ή και να ανατραπεί αυτή η προβληματική κατάσταση.

  • Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να καταργηθεί η διδασκαλία της Βιολογίας Γενικής Παιδείας της Β’ και Γ’ Λυκείου για τους λόγους που παρατέθηκαν.
  • Η Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Β και Γ Λυκείου επιβάλλεται να είναι υποχρεωτική, αφού πολλές από τις πανεπιστημιακές σχολές που απευθύνονται σε αυτή την κατεύθυνση απαιτούν καλή γνώση Βιολογίας.
  • Να διδάσκεται η «Βιολογία του Ανθρώπου» δύο ώρες υποχρεωτικά στην Α’ Λυκείου. Τώρα δε διδάσκεται καθόλου σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου, με αποτέλεσμα να τελειώνουμε το Λύκειο και να μην έχουμε μάθει σχεδόν τίποτε για το ανθρώπινο σώμα, αλλά και να εισαγόμαστε στις σχολές Ιατρικών και Βιολογικών επιστημών χωρίς βασικές γνώσεις για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Το σχολείο μας, από το 2007, διοργανώνει κάθε χρόνο Διημερίδα Βιολογίας με ομιλητές καθηγητές Πανεπιστημίου και Ερευνητές, διακεκριμένους στον τομέα των Βιολογικών Επιστημών, στην οποία ενημερωνόμαστε για τα επιτεύγματα και τους στόχους της Βιολογίας και συζητάμε θέματα που άπτονται των ενδιαφερόντων μας. Φέτος η Διημερίδα Βιολογίας θα πραγματοποιηθεί στις 2 και 3 Μαρτίου, θα σας αποστείλουμε έγκαιρα επίσημη πρόσκληση και θα ήταν μεγάλη χαρά και τιμή για μας να παρευρεθείτε στην διημερίδα και να διαπιστώσετε «ιδίοις όμμασιν» τη σημασία και την ποιότητά της.

Εκφράζουμε τέλος την ελπίδα να εισακουστούν οι προτάσεις μας και η Βιολογία να αποκτήσει επιτέλους τη θέση που της αξίζει στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό σύστημα.

Με εκτίμηση,

Οι μαθήτριες της Γ’ τάξης,

του Ραλλείου ΓΕΛ Θηλέων Πειραιά.

Πηγή : ΠΕΒ

 

Περί σκοταδισμού στο ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ, Νο7

Η Βιολογία στο Νέο Λύκειο 2

Του Νίκου Τσούλια

Αναρτήθηκε από:
ntsoulias, 24/08/2011

Η πρόταση του Νέου Λυκείου από το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί, εκτός των άλλων, τον επαναπροσδιορισμό του περιεχομένου της γενικής παιδείας, τη μείωση των γνωστικών αντικειμένων, την εμβάθυνση σε γνωστικούς τομείς σύμφωνα με τις επιλογές των μαθητών και την ανάπτυξη μεθοδολογίας έρευνας. Όλα αυτά συνιστούν ορθή εκπαιδευτική πολιτική επιλογή και συμβαδίζουν τόσο με τα πορίσματα της επιστημονικής βιβλιογραφίας όσο και με τις γενικότερες τάσεις στα άλλα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εγείρεται, όμως, θέμα με την υλοποίηση κάποιων επιμέρους επιλογών. Και μια όψη αφορά το ρόλο των Βιολογικών επιστημών στο σύγχρονο σχολείο, ο οποίος, αντί να ενισχυθεί, απομειώνεται χωρίς να προκύπτει από πουθενά μια στοιχειώδης επιχειρηματολογία γι’ αυτή την εξέλιξη. Είναι οδυνηρό, πάντως, η διάρθρωση του περιεχομένου του σχολείου να γίνεται με συντεχνιακά κριτήρια των υπεύθυνων σχεδιαστών, γεγονός που θυμίζει παρεμβάσεις εξω – εκπαιδευτικών σκοπιμοτήτων όπως γίνονταν παλιότερα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Και επειδή είμαστε μικρή χώρα και όλοι γνωριζόμαστε σ’ αυτό τον τόπο, οι εν λόγω υπεύθυνοι θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Η θεσμική τους ιδιότητα, ιδιότητα που αποκτήθηκε με πολιτική επιλογή, δεν τους δίνει τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν στα εκπαιδευτικά μας πράγματα σαν να είναι προσωπική υπόθεση. Πρέπει μάλιστα να αναφερθεί ότι στην ιστορία της εκπαίδευσης τέτοιες εξόφθαλμες αντι-εκπαιδευτικές παρεμβάσεις (ενδεικτικά αναφέρω την εκτός νοήματος αλλά πλήρους συντεχνίας εισαγωγή του περίφημου μαθήματος της Επιστημολογίας στο Λύκειο με το Νόμο 2525/1997) καταγράφονται με μελανά γράμματα και αποβάλλονται πολύ γρήγορα από το σώμα της εκπαίδευσης, αφού όμως επιφέρουν και ανάλογη ζημιά.

Ποιος ιθύνων νους – περαστικός από τον πολιτικό και μόνο χώρο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης – μπορεί να επιβάλλει τη μείωση του ρόλου της Βιολογίας στο σύγχρονο σχολείο, όταν η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την εντυπωσιακή άνοδο της βιοτεχνολογίας, της μηχανικής γενετικής, της μοριακής βιολογίας, της συνθετικής βιολογίας, της οικολογίας, της βιοενέργειας κλπ κλπ;

Ποια εκπαιδευτική επιλογή μπορεί να περιθωριοποιεί τον επιστημονικό εγγραμματισμό και μάλιστα στοιχεία του βασικού του πυρήνα; Η εξελικτική θεωρία δεν αποτελεί μόνο μια ολοκληρωμένη επιστημονική θεωρία που αφορά την προέλευση και την πορεία της ζωής πάνω στη Γη, δεν είναι μόνο ένα βασικό στοιχείο αυτογνωσίας και ετερογνωσίας, αλλά αποτελεί μοντέλο και οδηγό για την προσέγγιση οποιουδήποτε πολυπαραγοντικού συστήματος και συνιστά έναν οδηγητικό μίτο για αρκετούς επιστημονικούς χώρους.

Ποια πολιτική επιλογή μπορεί να κρατήσει το ελληνικό σχολείο έξω από τη νέα εποχή του παρεμβατικού και μετασχηματιστικού ρόλου της Βιολογίας σε ένα ευρύ φάσμα (κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό, ηθικό) της ανθρώπινης δραστηριότητας;

Ποια αξιολογικά κριτήρια θέλουν να οδηγήσουν την πρόταση στον αλληλοαποκλεισμό δύο κυρίαρχων επιστημονικών και ταχέως ανερχόμενων επιστημονικών πεδίων του αιώνα μας, της Βιολογίας και της Τεχνολογίας – Πληροφορικής;

Το Λύκειο είναι σχολείο γενικής παιδείας. Οι νέοι θα προσλάβουν γενικές γνώσεις από τη θεσμική εκπαίδευση για τελευταία φορά στη ζωή τους και, ως εκ τούτου, το σχολείο οφείλει να είναι συγκροτημένο με τα πιο ισχυρά επιστημονικά και παιδαγωγικά «εργαλεία». Είναι ορθή επομένως η παρατήρηση ότι «βασική προϋπόθεση είναι να έχουν αποκτήσει όλοι οι μαθητές βασικές γνώσεις, που θα τους επιτρέψουν να αναπτύξουν ολοκληρωμένα την ταυτότητα ενός κριτικού και ενεργού πολίτη και να επιλέξουν με ωριμότητα την παραπέρα επαγγελματική τους εξέλιξη».

Και αν τη δεκαετία του ‘80 επικρατούσε η αντίληψη της κατάτμησης των γνωστικών αντικειμένων και της εξειδίκευσης, τώρα σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα «δυτικού τύπου» επικρατεί η πρακτική της ισχυροποίησης της γενικής παιδείας με μια μικρή δυνατότητα εμβάθυνσης.

Αλλά μπορεί να επεκτείνεται η οριζόντια μετακίνηση των φοιτητών μέσα στις σχολές το πρώτο έτος και να μην μπορεί να γίνει αυτό πρακτικά μέσα στο Λύκειο λόγω της ισχυρής εξειδίκευσης των διαφόρων κατευθύνσεων; Μπορεί, δηλαδή, ο μαθητής να αποφασίσει τελεσίδικα την επιστημονική του εξειδίκευση και την επαγγελματική του επιλογή στην Α΄ Λυκείου, όταν ακόμα δεν έχει κατανοήσει βασικά στοιχεία τόσο των δυνατοτήτων του όσο και κλίσεών του;

Αυτή η προχειρότητα των συρραφών εμφανίζεται όχι μόνο στα γνωστικά αντικείμενα αλλά και στα σχολικά βιβλία. Αντί, τα στελέχη του Υπουργείου να προτείνουν επιλογές στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου που συμβαδίζουν με τις σύγχρονες εξελίξεις και να προετοιμάζουν το σχολείο (βιβλία κλπ), ώστε να εξελιχθεί ομαλά η πρόταση του Νέου Λυκείου, επιδίδονται σε παραγοντισμούς και συντεχνιακές πρακτικές – σαν να είναι οι θεσμοί της εκπαίδευσης ελεύθερο πεδίο αυτοσχεδιασμού – απόρροια σε μεγάλο βαθμό της αδυναμίας τους να συλλάβουν τις επιταγές της εκπαίδευσης και τα μηνύματα των καιρών.

Πηγή : Παιδείας Εγκώμιονπαιδεία, μόρφωση, σχολείο, επιστήμη, βιβλία

παιδεία, μόρφωση, σχολείο, επιστήμη, βιβλία

Περί σκοταδισμού στο ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ, Νο6

Η Βιολογία στο Νέο Λύκειο 1

Του Νίκου Τσούλια

Αναρτήθηκε από:
ntsoulias, 12/08/2011

Για να επιχειρηματολογήσεις για τη θέση ενός γνωστικού αντικειμένου σε σχέση με το Νέο Λύκειο απαιτούνται κάποιες σχετικοποιήσεις. Πρώτον, απαιτείται μια συνολική αντίληψη για το ρόλο του λυκείου, τόσο ως αυτόνομη βαθμίδα όσο και ως υπόβαθρο για τη συνέχιση των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δεύτερον, χρειάζεται να ληφθεί υπόψη η γενικότερη τάση αυτού θεσμού στις χώρες της Ε.Ε. και διεθνώς (UNESCO, Educational Organisation, E.T.U.C.E., Ο.Ο.Σ.Α). Τρίτον, πρέπει να εξεταστούν οι γενικότερες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές εξελίξεις.
Μια τέτοια συνεξέταση αποσκοπεί και στο σύγχρονο προβληματισμό ως προς το ποια είναι η έννοια και το περιεχόμενο της Γενικής Παιδείας σήμερα. Εδώ η επιστημονική βιβλιογραφία συμπεραίνει σε ένα καθοριστικό σημείο: Στο στενό πυρήνα των παραδοσιακών βασικών γνωστικών αντικειμένων του λυκείου α) προστίθενται οι νέες τεχνολογίες και η αποφασιστική ενίσχυση των ξένων γλωσσών, β) εισάγεται η έρευνα ως κρίσιμο στοιχείο και γ) αναβαθμίζονται οι φυσικές και βιολογικές επιστήμες.

Αλλά πριν προχωρήσουμε στη συγκρότηση του νέου Λυκείου απαιτείται και μια σχετική έρευνα. Η απάντηση του Υπουργείου Παιδείας στο γιατί δεν γίνεται έρευνα στην περίπτωση του Λυκείου, αντίθετα από ό,τι στο Γυμνάσιο, ότι δεν μπορούν να αναπτυχθούν πειραματικά Λύκεια αφού θα πρέπει να συνδεθούν με το Σύστημα Πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, δεν ευσταθεί.

Πρώτον, το Λύκειο σαφώς συνδέεται με την Πρόσβαση και πρέπει να την υπηρετεί, αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεται και όμηρός της και σε κάθε περίπτωση διατηρεί την αυτονομία του και μπορεί να μελετηθεί ανεξάρτητα του συστήματος πρόσβασης.
Δεύτερον, η έρευνα μπορεί να έχει ποικίλες όψεις και δεν είναι απαραίτητο πάντα να δημιουργήσεις προπλασματικές – πειραματικές μορφές.
Τρίτον, σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν: η δυνατότητα βιβλιογραφικής επισκόπησης, η μελέτη περίπτωσης, τα ερωτηματολόγια κλπ.

Η δομή του Λυκείου δεν μπορεί να δημιουργηθεί με βάση κάποιες συγκυρίες ούτε προσώπων ούτε συντεχνιακών αντιλήψεων. Οφείλει να έχει προοπτική και για να συμβαίνει αυτό απαιτείται μελέτη και έρευνα.

Πέραν τούτων, πρέπει να σημειωθούν και τα εξής.
1) Η σύγχρονη ζωή χαρακτηρίζεται από την ορμητική είσοδο των βιολογικών επιστημών, οι πιο σημαντικοί μάλιστα κοινωνιολόγοι αναφέρονται για τον αιώνα της πληροφορικής και της βιοτεχνολογίας.

2) Αν με την μεθοδολογία ανάλυσης περιεχομένου μελετούσαμε τη διεθνή ειδησεογραφία, θα διαπιστώσουμε ότι κάθε μέρα γίνονται αναφορές σε βιολογικά θέματα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη επιστήμη.
3) Οι ερευνητικές εργασίες σε βιολογικά αντικείμενα υπερέχουν αριθμητικά κατά πολύ των άλλων επιστημών, δείγμα της σπουδαιότητάς τους στις
σύγχρονες κοινωνίες.
4) Οι επενδύσεις στον τομέα αυτό είναι εντυπωσιακά ανοδικές.
5) Τέλος, αρκετοί διανοούμενοι ισχυρίζονται ότι το νέο επιστημονικό «παράδειγμα» θα γεννηθεί στο χώρο της Βιολογίας και πιο ειδικά της Βιοτεχνολογίας ως απόρροια της έντονης συσσώρευσης γνώσης και
τεχνολογίας και των βαθύτερων σύγχρονων κοινωνικο-οικονομικών μετασχηματισμών στον τομέα αυτό.

Επομένως, αν μιλάμε σήμερα για Νέο Λύκειο, θα πρέπει να προσεγγίζουμε τον θεσμό με βάση τα ερευνητικά ευρήματα και τις διεθνείς επιστημονικές και γενικότερες εξελίξεις. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί υποβαθμίζεται η Βιολογία.
Πολύ ορθά η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (Π.Ε.Β.) και η Πανελλήνια Ένωση Καθηγητών Πληροφορικής (Π.Ε.ΚΑ.Π.), εκφράζουν
από κοινού την έντονη διαμαρτυρία τους για τη θέση που επιφυλάσσει στις δύο επιστήμες αιχμής, τη Βιολογία και την Πληροφορική, το σχέδιο για το «Νέο Λύκειο».

Τονίζουν ότι: «Η ‘συνάθροιση’ των δύο διδακτικών αντικειμένων σε ένα ζεύγος αλληλοαποκλειόμενων μαθημάτων στη Β’ και στη Γ’ Λυκείου της Α’ κατεύθυνσης (Θετικής) είναι ένα τελείως αντιπαιδαγωγικό μέτρο. Οι μαθητές θα αναγκάζονται να επιλέξουν και να διδαχθούν μόνο μία από τις δύο επιστήμες και θα στερούνται έτσι τις βασικές και θεμελιώδεις γνώσεις που θα τους πρόσφερε και η διδασκαλία της άλλης».

Επτά διακεκριμένοι επιστήμονες διεθνούς κύρους [Γραβάνης Αχιλλέας, Καθηγητής Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή Παν/μιου Κρήτης, Μέλος Συμβουλίου, Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας ΑΕΙ (ΑΔΙΠ), Γραμματικάκης Γεώργιος, Ομότιμος Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης, π. Πρύτανης Παν/μιου Κρήτης, Ζούρος Ελευθέριος, Ομότιμος Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης, Αντεπιστέλλον Μέλος Ακαδημίας Αθηνών, Καλοκαιρινός Αλέξης, Αν. Καθηγητής, π. Κοσμήτορας Φιλοσοφική Σχολής, Π/μιου Κρήτης, Καφάτος Φώτης, Καθηγητής Imperial College London, UK, Επίτιμος Πρόεδρος European Research Council, Οικονόμου Ελευθέριος, Ομότιμος Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης, π. Πρόεδρος Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, Τραχανάς Στέφανος, Διευθυντής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης] επιχειρηματολογούν για τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο της Βιολογίας, την αναδεικνύουν ως κλειδί για τη σύγχρονη εκπαίδευση και επισημαίνουν:

«Το φάσμα της επιστημονικής γνώσης που διατρέχει την σημερινή βιολογία – από τη μοριακή βιολογία μέχρι τις επιστήμες του νου, των βιοκοινωνιών και των οικοσυστημάτων – αποτελεί το πιο ρεαλιστικό και, επομένως, το πιο ισχυρό αντίδοτο στα ρεύματα του φονταμενταλισμού, των φυλετικών διακρίσεων, της ανεξέλεγκτης τεχνοκρατίας και της άκρατης απληστίας που απειλούν τον σύγχρονο κόσμο όσο ποτέ άλλοτε στο παρελθόν. Εκ της φύσεως της η Βιολογία αποτελεί τον κρίκο μεταξύ των θετικών και ανθρωπιστικών επιστημών που δεν μπορούν να συζευχθούν σ’ ένα γόνιμο και ολοκληρωμένο σύνολο χωρίς αυτήν».

Μια εκπαιδευτική νομοθετική παρέμβαση χαρακτηρίζεται ως μεταρρύθμιση όταν ικανοποιούνται οι εξής θεμελιώδεις συνθήκες:
1) Να προχωρεί σε έναν περαιτέρω εκδημοκρατισμό το εκπαιδευτικό σύστημα αμβλύνοντας τις πολλαπλές ανισότητες που διατρέχουν το σχολείο και προωθώντας το αίτημα για «ίσες ευκαιρίες στη μόρφωση σε όλους».

2) Να ικανοποιεί τη διαρκή ανάγκη εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης σε όλες τις εκφάνσεις της (διάταξη γνωστικών αντικειμένων, αναλυτικά προγράμματα, βιβλία, διδακτικές και παιδαγωγικές μέθοδοι, επιμόρφωση εκπαιδευτικών κλπ).
3) Να τροφοδοτεί τη γενικότερη τάση της κοινωνίας για την ανάπτυξη μιας κουλτούρας παιδείας και ενός μορφωτικού κινήματος.

Τουλάχιστον, όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος, η ενίσχυση των Βιολογικών επιστημών θεωρείται ως sine qua non στοιχείο.

Πηγή : Παιδείας Εγκώμιονπαιδεία, μόρφωση, σχολείο, επιστήμη, βιβλία

παιδεία, μόρφωση, σχολείο, επιστήμη, βιβλία