Monthly Archives: Απρίλιος 2010

Αγαπημένα

Υπάρχουν γονίδια που μας… παχαίνουν;

Ένας αγώνας δρόμου για την αναζήτηση των γονιδίων της παχυσαρκίας πραγματοποιείται καθημερινά στα ερευνητικά εργαστήρια. Τα ευρήματά του είναι πολλά- ίσως όμως περισσότερα απ΄ όσο θα έπρεπε προκειμένου να έχουμε ξεκάθαρες απαντήσεις. Η στιγμή που ένα τεστ DΝΑ θα μας δείχνει τον δρόμο για το σωστό αδυνάτισμα είναι ακόμη μακριά.

O δυτικός τρόπος ζωής είναι ένας κύριος περιβαλλοντικός παράγοντας για την «επιδημία» της παχυσαρκίας· με «θύματα» πάνω από 1,1 δισεκατομμύρια υπέρβαρους και περίπου 400 εκατομμύρια παχύσαρκους στον πλανήτη. Η παχυσαρκία είναι ένα περίπλοκο φαινόμενο, με τον περιβαλλοντικό παράγοντα να προκαλεί τη φαινοτυπική έκφρασή της, και τον γενότυπο (την προδιάθεση δηλαδή) να συμμετέχει στον έλεγχο του βάρους σε ποσοστό 40%-70%. Μιλάμε για ένα πολυγονιδιακό χαρακτηριστικό, που ισχύει στο 95% των παχύσαρκων, όπου διάφορες παραλλαγές πολλών γονιδίων συμβάλλουν κατά ποσοτικό τρόπο σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Σ΄ ένα τέτοιο λοιπόν περίπλοκο πεδίο μοριακών βιολογικών μηχανισμών επιχειρείται η γιγάντια προσπάθεια εντοπισμού των σχετικών γονιδίων και των αλληλεπιδράσεων τόσο μεταξύ τους όσο και με το περιβάλλον (διατροφικές συνήθειες λ.χ.). Η προσπάθεια είναι δύσκολη και βασίζεται αρχικά στον έλεγχο σπάνιων μονογονιδιακών μορφών παχυσαρκίας, αξιοποιώντας πειραματόζωα-μοντέλα (κυρίως ποντίκια). Πολλές τέτοιες έρευνες ωστόσο αντικρούονται, προκαλώντας σύγχυση, η οποία όμως «αξιοποιείται» από διάφορες «πειστικές» προτάσεις ποικίλων κέντρων αδυνατίσματος. Και τούτο διότι η απόσταση από τη θεωρία ως την πράξη είναι τεράστια, όπως και η απόσταση από τον γενότυπο ως τον φαινότυπο της παχυσαρκίας πολύ μεγάλη ακόμη.

Παχυσαρκία και διαβήτης

Ας δούμε όμως μερικές από τις σοβαρές αυτές προσπάθειες εντοπισμού ένοχων γονιδίων, τα οποία συμμετέχουν σε διάφορους βιοχημικούς μηχανισμούς που προκαλούν χαμηλότερο μεταβολισμό και μεγαλύτερη όρεξη για τροφή (υπερφαγία). Για πολλές δεκαετίες, από το ΄50, υπήρχε πληθώρα ενδείξεων για ένα πιθανό βιολογικό σύστημα που ρυθμίζει το βάρος μας. Οι προσπάθειες όμως ανάδειξης ενός τέτοιου μηχανισμού γίνονταν αρχικά στο βιοχημικό επίπεδο και δεν καρποφόρησαν. Τη δεκαετία του ΄80 άρχισε η επιχείρηση μιας εναλλακτικής προσέγγισης, αξιοποιώντας τη δύναμη της Γενετικής, δια της μελέτης ατόμων με προδιάθεση στην παχυσαρκία για τον εντοπισμό σχετικών γονιδίων.

Ένας τέτοιος ερευνητικός μαραθώνιος ξεκίνησε το 1986 από μελέτες σε ειδικά στελέχη ποντικών, στα οποία βρέθηκε ότι ορισμένα γονίδια παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στον μεταβολισμό και στη διατήρηση του βάρους· ερευνητική προσπάθεια που προχώρησε γρήγορα και στον άνθρωπο. Ένα τέτοιο γονίδιο είναι το ob για την παχυσαρκία και το db για τον διαβήτη τύπου 2. To ob και το dp φάνηκε ότι αντανακλούν στοιχεία του ίδιου βιολογικού συστήματος, καθώς η παχυσαρκία είναι από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου του διαβήτη.

Το άπιαστο όνειρο της λεπτίνης

Το προϊόν του ob γονιδίου είναι η γνωστή σε πολλούς από το 1994 ιστορία της λεπτίνης (από την ελληνική λέξη «λεπτός»), για την οποία γράφτηκαν πολλά, σαν να ήταν το μοναδικό κλειδί αντιμετώπισης της παχυσαρκίας ο λιποστάτης του σώματος. Η λεπτίνη φθάνει ως τον εγκέφαλο και συμβάλλει στη διαμόρφωση του σήματος του κορεσμού. Το γονίδιο dp κωδικοποιεί με τη σειρά του τον υποδοχέα της λεπτίνης, τη βιοχημική «κεραία» δηλαδή που πιάνει το σήμα της λεπτίνης από τα λιπώδη κύτταρα. Μεταλλάξεις αυτών των γονιδίων είτε μηδενίζουν το σήμα είτε δεν το ενεργοποιούν στον εγκέφαλο και το αίσθημα του κορεσμού αναμένεται να μη λειτουργεί. Ήταν όμως πολύ καλά όλα αυτά για να ΄ναι και απολύτως σωστά. Η αισιοδοξία με τη λεπτίνη και τα εκατομμύρια δολάρια που επενδύθηκαν, για να παρασκευαστεί θεραπευτικό της παχυσαρκίας φάρμακο, δεν απέδωσαν. Άλλωστε το ότι σε πολλούς παχύσαρκους η συγκέντρωση της λεπτίνης στο αίμα ήταν υψηλή δείχνει ότι και άλλα, διαφορετικά μόρια συμβάλλουν στη ρύθμιση του βάρους. Τώρα άλλοι «μύθοι» παίρνουν σειρά. Π.χ., η Ιnterleucin Genetics Ιnc. (ΙGΙ) και το Πανεπιστήμιο του Stanford έχουν αναπτύξει ένα ειδικό γενετικό τεστ, που, κατά το επιχειρήματά τους, βελτιώνει την επιτυχία απώλειας βάρους μέσα από ειδική διατροφή, η οποία «ταιριάζει» με τον γενότυπο του κάθε ατόμου.

Τεστ αδυνατίσματος και απλουστεύσεις

Το γενετικό τεστ της προαναφερθείσης ΙGΙ εταιρείας βασίστηκε στην επιλογή γονιδίων από τη βάση δεδομένων του γενετικού χάρτη της παχυσαρκίας. Τέτοια γονίδια είναι λ.χ. το FΑΒΡ2, το ΡΡΑRG, το ΑDRΒ2 και το ΑDRΒ3. Τα γονίδια αυτά σχετίζονται με διάφορες μεταβολικές διεργασίες σχετικές με την αύξηση ή τη μείωση του βάρους, ανάλογα με τις παραλλαγές τους, και δια της αξιοποίησης του γενετικού προφίλ επιχειρείται η διαμόρφωση της διατροφής. Ωστόσο γίνεται αντιληπτό και πάλι, όπως και με την ιστορία της λεπτίνης, ότι ο πολυγονιδιακός χαρακτήρας της παχυσαρκίας δεν «ανέχεται» τέτοιες απλουστεύσεις. Γι΄ αυτό τα κατά καιρούς ενοχοποιούμενα γονίδια από μόνα τους δεν μπορούν να δώσουν απάντηση· όπως συμβαίνει λ.χ. και με τις παραλλαγές άλλων «διάσημων» γονιδίων, που τώρα τελευταία «φιγουράρουν»· όπως το FΤΟ, το πρώτο κοινό γονίδιο παχυσαρκίας που ταυτοποιήθηκε σε πληθυσμούς λευκών (Καυκάσιων), ή τα ΜC4R και ΡCSΚ1, η δράση των οποίων σχετίζεται με τον υποθάλαμο. Το FΤΟ γονίδιο αποκαλύφθηκε το 2007 και πιστεύεται ότι επηρεάζει το αν ένα άτομο θα γίνει παχύσαρκο· το γονίδιο αυτό επηρεάζει τη δραστικότητα άλλων γονιδίων και μέσω του εγκεφάλου τη ρύθμιση της όρεξης. Δίπλα στο FΤΟ βρέθηκε το 2008 το ΜC4R, το οποίο επίσης συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης, χωρίς να είναι ακόμη γνωστός ο ρόλος και των δύο γονιδίων στην παχυσαρκία. Πρόσφατα επίσης αποκαλύφθηκε και άλλο γονίδιο για τον καθορισμό του βάρους, το LΑΜΑ5.

Έχουμε ακόμη δρόμο…

Σχετικές έρευνες εμπλέκουν πάνω από 15 άλλα γονίδια, μερικά από τα οποία είναι τα ΤΜΕΜΙ8, GΝΡDΑ2, SΗ2Β1, ΚCΤD15, ΜΤCΗ2, ΝΕGR1, ΒDΝF, ΕΤVS κ.ά. Τέτοιοι γενετικοί τόποι, που αποκαλύφθηκαν από τον έλεγχο του γονιδιώματος δια του εντοπισμού απλών νουκλεοτιδικών μεταλλάξεων, εκφράζονται σε πολλούς ιστούς γενικά και ειδικότερα ορισμένοι στον υποθάλαμο- κρίσιμο κέντρο του εγκεφάλου για τον έλεγχο της ισορροπίας, της ενέργειας και της ρύθμισης πρόσληψης τροφής, προκειμένου να διατηρείται η ομοιόσταση του σώματος, η σταθερότητα του βάρους εν προκειμένω. Π.χ., τα άτομα που φέρουν δώδεκα γονιδιακές παραλλαγές κινδύνου της παχυσαρκίας θα πάρουν έξι κιλά παραπάνω σε σχέση με άτομα που έχουν μόνο μία ή δύο τέτοιες παραλλαγές.

Τέτοιες παρατηρήσεις, σε αποσπασματικό ή και συνδυαστικό επίπεδο, μπορεί να μη δίνουν ακόμη καθαρές απαντήσεις στη διαμόρφωση της παχυσαρκίας· ενισχύουν όμως τη γενετική της παράμετρο, η οποία θέλει πολύ δρόμο ακόμη για να αποκαλυφθεί πλήρως, να γίνει κατανοητή και άρα αξιοποιήσιμη με ειδικά προληπτικά γενετικά τεστ και ειδική/εξατομικευμένη διατροφή ή ακόμη και για τη θεραπεία της υπερφαγίας. Επί του παρόντος η παρατηρηθείσα γενετική ποικιλότητα για την παχυσαρκία ερμηνεύει μόνο το 1% της συνολικής η οποία αναμένεται να υπάρχει στους πληθυσμούς. Με το σύγχρονο ερευνητικό πλαίσιο επιβεβαιώθηκαν αρχικές παλαιές μελέτες με μονοκύτταρα ή ετεροκύτταρα δίδυμα, όπως και με υιοθετημένα παιδιά, που είχαν δείξει ότι ο γενετικός παράγοντας ήταν παρών. Μια κατάσταση που αποενοχοποιεί πολλές περιπτώσεις παχύσαρκων, οι οποίοι ωστόσο μπορούν να ελέγξουν ως έναν βαθμό τη γενετική ατυχία τους με την υγιεινή διατροφή, την άσκηση του σώματος και κυρίως με την ισχυρή θέλησή τους. Ο υγιεινός όμως τρόπος ζωής πρέπει σαφέστατα να ξεκινά από την οικογένεια και το σχολείο· είναι θέμα παιδείας για μιαν άλλη, μεταλλαγμένη διάσταση της σύγχρονης ζωής μας.

ΣΤΑΜΑΤΗΣ Ν. ΑΛΑΧΙΩΤΗΣ καθηγητής Γενετικής.

Από 

Μεσογειακή διατροφή κατά Αλτσχάιμερ

Τροφές που «τρέφουν» τον εγκέφαλο

Μια δίαιτα πλούσια σε ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, ψάρια, καθώς επίσης ορισμένα φρούτα και λαχανικά, μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στο να κρατήσει μακριά τη νόσο του Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα, στην οποία συμμετείχε ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής νευρολογίας Νικόλαος Σκαρμέας.

Όπως προέκυψε από την έρευνα, οι άνθρωποι που έτρωγαν επιλεγμένες τροφές, οι οποίες κάνουν καλό στην υγεία του εγκεφάλου, εμφάνισαν 40% μικρότερο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ σε σχέση με τους υπόλοιπους ανθρώπους.

Όσοι εμφάνισαν τις λιγότερες πιθανότητες ανάπτυξης της ασθένειας, έτρωγαν περισσότερες σαλάτες με λάδι, ξηρούς καρπούς, ψάρια, τομάτες, πουλερικά, φρούτα, μπρόκολα και άλλα λαχανικά, ενώ παράλληλα κατανάλωναν λιγότερο κόκκινο κρέας και λιγότερα γαλακτοκομικά με πολλά λιπαρά.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συγκεκριμένη διατροφή έχει διπλό όφελος. Από την μια έμμεσο, επειδή προστατεύει την καρδιά από εμφράγματα και τον εγκέφαλο από εγκεφαλικά, που μπορεί να τον καταστήσουν πιο ευάλωτο στο Αλτσχάιμερ. Από την άλλη έχει άμεσο όφελος, καθώς οι συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες (ωμέγα-3, αντιοξειδωτικά κ.α.) προστατεύουν άμεσα τον εγκέφαλο.

Από ΣΚΑΪ   ΝΕΑ

Νέο «όπλο» κατά της μυϊκής δυστροφίας

Επιτυχία στην έρευνα για την αντιμετώπιση μυϊκής ασθένειας

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Λαβάλ του Κεμπέκ έκαναν ένα σημαντικό βήμα για τη θεραπεία μιας ασθένειας που προκαλεί μυϊκή δυστροφία. Η συγκεκριμένη δυστροφία με την επωνυμία «Duchenne», είναι μια σπάνια γενετική μυϊκή ασθένεια που παρουσιάζεται σε κάθε 3500 γεννήσεις αγοριών.

Τα παιδιά με αυτή την ασθένεια έχουν πρόβλημα να περπατήσουν στην προσχολική ηλικία και παραλύουν ολοκληρωτικά 7-12 ετών. Συνήθως πεθαίνουν στην ηλικία των 20 χρόνων λόγω παράλυσης των μυών της καρδιάς και των πνευμόνων.

Ενώ δεν υπάρχει θεραπεία της ασθένειας, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Λαβάλ του Κεμπέκ σε συνεργασία με τη γαλλική εταιρεία Cellectis λένε ότι βρήκαν τρόπο να επανορθώσουν το μεταλλαγμένο γονίδιο που ευθύνεται για τη δυστροφία.

Ο Dr Ζακ Τραμπλέ, μικροβιολόγος στο Πανεπιστήμιο Λαβάλ, ο οποίος ηγήθηκε των ερευνών σημειώνει πως μέχρι σήμερα η έρευνα για τη θεραπεία της εν λόγω ασθένειας στηρίχθηκε στη μεταμόσχευση κυττάρων από δωρητές, μέσα σε μύες του σώματος του πάσχοντος.

«Αυτή η μέθοδος είναι χρονοβόρα και δεν είναι μαζική», δήλωσε ο Dr Τραμπλέ, που ανέφερε ότι η νέα μέθοδος περιλαμβάνει τη διόρθωση του μεταλλαγμένου γονιδίου που βρίσκεται στα κύτταρα των ασθενών με τη χρήση ειδικών ενζύμων.

Η έρευνα του Πανεπιστημίου του Λαβάλ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από πολλούς φορείς υγείας στον Καναδά και το Κεμπέκ, δημοσιεύθηκε στην διεθνή επιστημονική επιθεώρηση «Γονιδιακή Θεραπεία».

Ο Dr Τραμπλέ επισημαίνει πως η νέα θεραπεία θα πρέπει να δοκιμασθεί πρώτα για μια τριετία σε πειραματόζωα και μετά στους ανθρώπους.

Από ΣΚΑΪ   ΝΕΑ

Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή…νέα τεχνική

Έμβρυα που περιέχουν γενετικό υλικό (DNA) από έναν άνδρα και δύο γυναίκες, δημιουργήθηκαν από Βρετανούς επιστήμονες. Η επαναστατική τεχνική μπορεί μεν να βοηθήσει τις μητέρες με σπάνιες γενετικές ασθένειες να αποκτήσουν παιδί, όμως δημιουργεί και σκεπτικισμό για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της.

Η νέα μέθοδος υλοποιήθηκε από ερευνητές του πανεπιστημίου του Νιούκασλ υπό τον καθηγητή Νταγκ Τέρνμπουλ και παρουσιάστηκε στο περιοδικό «Nature», σύμφωνα με το BBC και τα πρακτορεία Ρόιτερ και Γαλλικό.

Ο στόχος της νέας τεχνικής είναι να εμποδίσει κατεστραμμένο μιτοχονδριακό DNA να περάσει από την μητέρα στο έμβρυο. Οι κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής δεν επιτρέπεται μέχρι στιγμής να εφαρμόσουν μια ανάλογη τεχνική.

Περίπου ένα στα 200 παιδιά γεννιέται κάθε χρόνο με μεταλλάξεις στο μιτοχονδριακό DNA, οι οποίες -σε έναν στους 6.500 ανθρώπους- μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές και συχνά μοιραίες βλάβες, όπως μυική ατροφία, τύφλωση και καρδιοπάθεια. Τα μιτοχόνδρια (τα «ενεργειακά εργοστάσια» των κυττάρων) περιέχουν το δικό τους DNA, που είναι ξεχωριστό από το DNA του πυρήνα και το οποίο περιέχει μόνο 37 γονίδια σε σχέση με τα περίπου 23.000 που περιέχει το πυρηνικό DNA.

Οι Βρετανοί ερευνητές ανέπτυξαν μια μέθοδο για να αντικαθιστούν τα κατεστραμμένα μιτοχόνδρια, στη διάρκεια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με άλλα υγιή μιτοχόνδρια από γενετικό υλικό άλλης γυναίκας. Συγκεκριμένα, οι κυτταρικοί πυρήνες από το σπέρμα του πατέρα και το ωάριο της μητέρας, που περιέχουν το γονικό DNA, αφαιρέθηκαν αφήνοντας πίσω τους τα κατεστραμμένα μιτοχόνδρια.

Στη συνέχεια, οι πυρήνες τοποθετήθηκαν σε ένα άλλο υγιές ωάριο από όπου είχε αφαιρεθεί ο πυρήνας, αλλά είχαν διατηρηθεί τα υγιή μιτοχόνδρια. Έτσι, το έμβρυο περιείχε τα γονίδια από τους δύο γονείς του, αλλά και ένα μικρό τμήμα μιτοχονδριακού DNA από το ωάριο της δωρήτριας γυναίκας. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια παραλλαγή της μεθόδου που είχε εφαρμοστεί για τη δημιουργία του πρώτου κλωνοποιημένου προβάτου, της «Ντόλι» στη Σκωτία, το 1996.

«Αυτό που κάνουμε, είναι σαν να αλλάζουμε την μπαταρία σε ένα φορητό υπολογιστή», δήλωσε ο Τέρνμπουλ (σ.σ. τα μιτοχόνδρια θεωρούνται οι ενεργειακές «μπαταρίες» του κυττάρου, εξ ου και το σχετικό λογοπαίγνιο). «Η παροχή ενέργειας τώρα δουλεύει μια χαρά, αλλά καμία από τις πληροφορίες στο σκληρό δίσκο δεν έχει αλλάξει. Ένα παιδί που γεννιέται με αυτή την μέθοδο, θα έχει μιτοχόνδρια που λειτουργούν κανονικά, αλλά από κάθε άλλη άποψη θα διαθέτει τις γενετικές πληροφορίες από τον πατέρα και την μητέρα του».

Η ομάδα του Νιούκασλ δημιούργησε 80 έμβρυα, που διατηρήθηκαν μέχρι οκτώ μέρες στο εργαστήριο, σύμφωνα με τη βρετανική νομοθεσία, και η όλη διαδικασία βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση από τις αρμόδιες Αρχές. Οι ερευνητές σχεδιάζουν περαιτέρω έρευνες για να ελέγξουν την ασφάλεια και αποδοτικότητα της μεθόδου (το ποσοστό των επιτυχών και υγιών γονιμοποιήσεων). Όπως είπαν, πιστεύουν ότι σε τρία χρόνια η μέθοδος θα μπορεί να εφαρμοστεί σε ανθρώπους εθελοντές και αφού προηγουμένως αλλάξει η βρετανική νομοθεσία.

Ήδη όμως από διάφορες πλευρές εκφράστηκαν ανησυχίες και τονίστηκε η ανάγκη η νέα μέθοδος να εφαρμοστεί υπό καθεστώς αυστηρών ελέγχων και μόνο εφόσον υπάρχει όντως ζήτημα σοβαρής γενετικής ασθένειας για την μητέρα. Όπως επισημάνθηκε, η νέα τεχνική εγείρει σημαντικά ηθικά διλήμματα, ιδίως λόγω της προοπτικής ενός παιδιού με DNA από δύο διαφορετικές μητέρες. Η ομάδα του Νιούκασλ απάντησε ότι το DNA της δεύτερης γυναίκας δεν θα συνεισφέρει παρά ελάχιστα γονίδια στο DNA του παιδιού.

Από https://i0.wp.com/wk.kathimerini.gr/logo/rsslogo.gif Επιστήμη

‘Οταν η ούρηση είναι επώδυνη…

Η επώδυνη ούρηση αποτελεί σύνηθες σύμπτωμα λοίμωξης του ουροποιητικού συστήματος. Ωστόσο δεν είναι μόνο η λοίμωξη πιθανός ένοχος, η οποία θα πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό χωρίς καθυστέρηση.Η Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακών Ιατρών υποδεικνύει τις παρακάτω πιθανές αιτίες επώδυνης ούρησης.

  • Λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος
  • Παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων, όπως φάρμακα χημειοθεραπείας
  • Στις γυναίκες, κύστη ωοθήκης ή ερεθισμός του κόλπου
  • Επίσης στις γυναίκες, ευαισθησία σε προϊόντα όπως σαπούνια, λιπαντικά, αφρόλουτρα, αρωματικό χαρτί τουαλέτας ή αντισυλληπτικοί σπόγγοι
  • Πέτρα στα νεφρά.

Πηγές: Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακών Ιατρών.

Από   iatronet.gr - υγεία, διατροφή, ομορφιά, φυσική κατάσταση, ειδήσεις, νέα, κατάλογοι υγείας

Γιατί ο εγκέφαλός μας δεν έχει…multitasking

Γιατί δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα ο εγκέφαλός μας (ούτε καν των γυναικών!) .

Η ανικανότητα του ανθρώπου, τόσο του άνδρα, όσο και της γυναίκας, να ασχοληθεί με περισσότερα από δύο πράγματα τη φορά (αυτό που στη γλώσσα των ηλεκτρονικών υπολογιστών ονομάζεται «multitasking» ), οφείλεται στο γεγονός ότι διαθέτει μόνο δύο ημισφαίρια, σύμφωνα με μια νέα έρευνα Γάλλων νευροεπιστημόνων.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι όταν ο εγκέφαλος επιχειρεί να καταπιαστεί με πάνω από ένα πράγμα, τότε κάθε ήμισυ του εγκεφάλου διαχωρίζεται, εστιάζεται σε μια μόνο «δουλειά» και καταφέρνει να εκτελεί τις παράλληλες εργασίες με αυτό τον διχασμό. Όμως η προσθήκη ενός τρίτου πράγματος δημιουργεί προβλήματα στον εγκέφαλο, δηλαδή η «κατανομή εργασίας» έχει εγγενή όρια, πράγμα που εξηγεί γιατί δυσκολευόμαστε να είμαστε «πολυδιάστατα» όντα την ίδια στιγμή.

Η μελέτη, υπό τον δρα Ετιέν Κεσλέν της Ecole Normale Superieure και του ερευνητικού ινστιτούτου INSERM του Παρισιού, δημοσιεύτηκε στο “Science”, σύμφωνα με το BBC, τον «Ιντεπέντεντ», το “Science” και το “Live Science”. Οι Γάλλοι ερευνητές θεωρούν ότι η έρευνά τους επίσης μπορεί να εξηγήσει γιατί οι άνθρωποι είναι επιρρεπείς σε ανορθολογικές αποφάσεις, όταν έχουν να επιλέξουν από μια μακρά λίστα πραγμάτων.

Σύμφωνα με τον Κεσλέν, «μπορούμε να μαγειρέψουμε και ταυτόχρονα να μιλάμε στο τηλέφωνο, αλλά δεν μπορούμε πραγματικά να κάνουμε και ένα τρίτο πράγμα, όπως π.χ. να διαβάσουμε εφημερίδα, γιατί όταν έχουμε τρία ή περισσότερα πράγματα, ο εγκέφαλός μας αδυνατεί να τα εκτελέσει σωστά».

Οι Γάλλοι ερευνητές, με τη βοήθεια απεικονιστικής τεχνικής (λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας), παρακολούθησαν τους εγκεφάλους 32 εθελοντών (16 ανδρών και 16 γυναικών), ηλικίας 19-32 ετών, που κλήθηκαν να εκτελέσουν διάφορα καθήκοντα. Όταν οι εθελοντές έκαναν ένα πράγμα τη φορά, μόλις το ολοκλήρωναν, μια συγκεκριμένη περιοχή στον μετωπιαίο λοβό ενεργοποιείτο, όταν όμως οι εθελοντές εκτελούσαν δύο καθήκοντα παράλληλα, τότε τα δύο ημισφαίρια χώριζαν τις «δουλειές» και το καθένα αναλάμβανε μια ξεχωριστή εργασία.

Ο εγκέφαλος μπορούσε να ελέγχει ταυτόχρονα και τις δύο παράλληλες δραστηριότητες, όμως μόλις προστίθετο μια τρίτη, τότε ο εγκέφαλος άρχιζε να αδυνατεί να τα βγάλει πέρα, γιατί δεν διαθέτει…τρίτο ημισφαίριο για να αναθέσει την τρίτη εργασία. Για το λόγο αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, οι άνθρωποι δυσκολεύονται γενικότερα να διαλέξουν κάτι ή να πάρουν μια απόφαση, όταν οι επιλογές που αντιμετωπίζουν, ξεπερνούν τις δύο σε αριθμό, με συνέπεια συχνά να παίρνουν ανορθολογικές αποφάσεις.

Υπάρχουν πάντως νευροεπιστήμονες, όπως ο Σκοτ Χιούτελ του πανεπιστημίου Ντιουκ των ΗΠΑ, οι οποίοι δεν πείθονται ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τέτοιο όριο. Όπως είπε, «όλα εξαρτώνται από το είδος της τρίτης δραστηριότητας και από το κατά πόσο αυτή υποστηρίζεται από άλλα τμήματα του εγκεφάλου» .

Από https://i0.wp.com/wk.kathimerini.gr/logo/rsslogo.gif Επιστήμη

Η σοφία αυξάνεται με την ηλικία

Μια νέα αμερικανική έρευνα δείχνει ότι οι γηραιότεροι είναι πιο σοφοί, με την έννοια ότι μαθαίνουν να αποδέχονται τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή και μπορούν να τα βγάζουν πέρα καλύτερα με τις συγκρούσεις, όντας πιο συναινετικοί από τους νέους που τείνουν να επιδεινώνουν τα πράγματα με την επιθετική στάση τους.

Η έρευνα, υπό τον καθηγητή ψυχολογίας Ρίτσαρντ Νίσμπετ του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (Αν Άρμπορ), η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι οι γηραιότεροι είναι πιο ικανοί σε σχέση με τους νέους ή ακόμα και από τους μεσήλικες να αναγνωρίσουν ότι οι αξίες και οι απόψεις των ανθρώπων διαφέρουν, άρα πιστεύουν ότι πρέπει να υπάρχει ανοχή και αλληλοκατανόηση, ότι η ζωή είναι γεμάτη αναπόφευκτες αβεβαιότητες, ότι η αλλαγή στα πάντα είναι νόμος και ότι πρέπει κανείς να την αποδέχεται. Οι ηλικιωμένοι αναζητούν ευκολότερα ένα συμβιβασμό και είναι πιο πρόθυμοι να παραδεχτούν ότι υπάρχουν πράγματα που μπορεί να μην γνωρίζουν σε μια κατάσταση, μπαίνοντας πιο εύκολα στη θέση του άλλου.

Πρόκειται για μια σοφία που δεν έχει να κάνει τόσο με το πόσες πληροφορίες έχει αποκτήσει κάποιος στη ζωή του, πόση τυπική μόρφωση και πόσες επαγγελματικές ικανότητες έχει. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η σοφία είναι πολύτιμη σε μια κοινωνία και μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση διαφόρων κοινωνικών προβλημάτων.

Το μήνυμα της έρευνας, σύμφωνα με τον Νίσμπετ, είναι ότι μπορεί ένας ηλικιωμένος να μην μπορεί να χειριστεί έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, ούτε καν το τηλεχειριστήριο της τηλεόρασης, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άχρηστος για την κοινωνία, αλλά αντίθετα μπορεί να συνεισφέρει σε αυτήν με την σοφία του. Η «κοινωνική σοφία» του ηλικιωμένου, όπως προέκυψε από την έρευνα, ισχύει ανεξάρτητα από την κοινωνική τάξη που ανήκει, τις γνώσεις, το δείκτη νοημοσύνης του κλπ.

Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές έδωσαν στους συμμετέχοντες, που ήταν χωρισμένοι σε ηλικιακές ομάδες (25-40 ετών, 41-59 και άνω των 60 ετών), να αξιολογήσουν διάφορες υποθετικές καταστάσεις (σενάρια) που μπορούν να συμβούν σε μια χώρα, π.χ. συγκρούσεις μεταξύ του πληθυσμού λόγω της μαζικής μετανάστευσης κατοίκων από άλλη χώρα. Οι απαντήσεις αξιολογήθηκαν από πολλούς ακαδημαϊκούς, ψυχολόγους, κληρικούς κ.α., που δεν ήξεραν από ποιας ηλικίας άτομα προέρχονταν οι απαντήσεις και οι συμβουλές για το ξεπέρασμα της κρίσης στην υποθετική χώρα.

Οι ερευνητές εξεπλάγησαν από το βαθμό στον οποίο οι απαντήσεις των πιο ηλικιωμένων (όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων) υπερτερούσαν στη βαθμολογία που πήραν από τους τρίτους αξιολογητές, σε σχέση με τις απαντήσεις των πιο νέων. Οι γηραιότεροι σαφώς αποδείχτηκαν ικανότεροι στο να χρησιμοποιούν τη νοημοσύνη τους για το «κοινό καλό». Για παράδειγμα, στη συγκεκριμένη περίπτωση της μετανάστευσης (που αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα), η πιο σοφή συμβουλή των ηλικιωμένων ήταν αφενός μεν ότι όσοι μεταναστεύουν, πρέπει να φροντίσουν να ενσωματωθούν στην χώρα υποδοχής τους, ενώ οι κάτοικοι της τελευταίας πρέπει να δείξουν μεγαλύτερη ανεκτικότητα απέναντι στους μετανάστες, ειδικά σε όσους επιμένουν να κρατούν πεισματικά τις παραδόσεις που έφεραν μαζί τους από τις χώρες καταγωγής τους.

Η καθηγήτρια ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά χαρακτήρισε την έρευνα «την καλύτερη μέχρι στιγμής απόδειξη της εδραιωμένης αντίληψης ότι η σοφία αυξάνει με την ηλικία». Πρόσθεσε ότι η έρευνα δείχνει πως οι ηλικιωμένοι πρέπει να παραμείνουν στους χώρους εργασίας για να συνεισφέρουν με την ανώτερη σοφία τους.

Ο Κόλιν Μίλνερ, επικεφαλής του Διεθνούς Συμβουλίου για την Ενεργό Γήρανση, σχολίασε ότι «στους ανατολικούς πολιτισμούς, οι γηραιότεροι γίνονται σεβαστοί για τις γνώσεις τους. Μόνο στο δυτικό πολιτισμό η αγορά δεν ενδιαφέρεται πια για τους ηλικιωμένους, είναι δυσκολότερο αυτοί να βρουν δουλειά, ενώ οι ίδιοι θέλουν συνήθως να συνταξιοδοτηθούν και να μην κάνουν τίποτε».

Από https://i0.wp.com/wk.kathimerini.gr/logo/rsslogo.gif Επιστήμη

Ανακαλύφθηκε ο κοντινότερος στη Γη «σκοτεινός ήλιος»

Το άστρο είναι τόσο κρύο που τυχόν παρατηρητές σε ένα πλανήτη σε τροχιά γύρω από αυτό, θα έβλεπαν έναν «σκοτεινό ήλιο» στον έναστρο ουρανό της «μέρας» τους.

Ένα αχνό ουράνιο σώμα, σε απόσταση μικρότερη από δέκα έτη φωτός από τη Γη, το οποίο ανακαλύφθηκε από διεθνή επιστημονική ομάδα, φαίνεται πως είναι ο πιο κοντινός στον πλανήτη μας «σκοτεινός ήλιος», δηλαδή καφέ «νάνος», που έχει ποτέ βρεθεί. Είναι η πρώτη φορά μετά το 1947 που οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν ένα νέο άστρο-ήλιο τόσο κοντά στη Γη. Οι ερευνητές δεν αποκλείουν ότι υπάρχουν και άλλα τέτοια σκοτεινά άστρα ακόμα πιο κοντά στη Γη.

Το άστρο είναι τόσο κρύο που τυχόν παρατηρητές σε ένα πλανήτη σε τροχιά γύρω από αυτό, θα έβλεπαν έναν «σκοτεινό ήλιο» στον έναστρο ουρανό της «μέρας» τους. Η ανακάλυψη, μετά από έρευνα σε ένα μικρό μόνο τμήμα του ουρανού, δείχνει ότι τέτοια άστρα είναι συνηθισμένα και μπορεί κάλλιστα να υπάρχουν πολύ πιο κοντά στη Γη, αλλά δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν λόγω του χλωμού φωτός που εκπέμπουν.

Οι καφέ «νάνοι» έχουν τόσο μικρή μάζα, που δεν καταφέρνουν ποτέ να αποκτήσουν την κατάλληλη υψηλή θερμοκρασία, ώστε να διατηρήσουν τις αναγκαίες αντιδράσεις πυρηνικής σύντηξης που λαμβάνουν συνεχώς χώρα σε άστρα όπως ο δικός μας ήλιος. Παρόλα αυτά, λάμπουν χάρη στην θερμοκρασία του σχηματισμού τους, αν και σταδιακά, όσο παγώνουν, φέγγουν όλο και λιγότερο.

Οι ερευνητές, υπό τον Φίλιπ Λούκας του βρετανικού πανεπιστημίου του Χερτφορντσάιρ, σύμφωνα με το New Scientist, «βάφτισαν» UGPS 0722-05 το σκοτεινό άστρο που (με βάση προκαταρκτικούς υπολογισμούς στηριγμένους στην παράλλαξη) απέχει 9,6 έτη φωτός από τη Γη. Έχει, δηλαδή, υπερδιπλάσια απόσταση από το άστρο Proxima Centauri, το πλησιέστερο άστρο στη Γη μετά τον ήλιο μας.

Αν η εκτιμώμενη απόσταση είναι σωστή (θα επιβεβαιωθεί σε λίγες εβδομάδες), τότε το UGPS 0722-05 είναι το κοντινότερο σκοτεινό άστρο στη Γη. Μέχρι σήμερα κάτοχος του ρεκόρ εγγύτητας ήταν ένα ζεύγος καφέ «νάνων» κοντά στο άστρο Έψιλον Ίντι, σε απόσταση 11,8 ετών φωτός από τον πλανήτη μας.

Το νεοανακαλυφθέν σκοτεινό άστρο σπάει και άλλα ρεκόρ. Είναι ο πιο παγωμένος καφέ «νάνος» που έχει ποτέ βρεθεί, με θερμοκρασία μόλις 400 – 500 βαθμών Κελσίου (τρομερά χαμηλή για «ήλιο»). Είναι επίσης το πιο αχνό, καθώς εκπέμπει μόλις το 0,000026% της ενέργειας του δικού μας ήλιου και αυτή η λιγοστή ενέργεια γίνεται αντιληπτή κατά βάση στο υπέρυθρο παρά στο ορατό μήκος κύματος.

Θα χρειάζονταν 3,8 εκατομμύρια τέτοιοι καφέ «νάνοι» για να παράγουν ενέργεια ισοδύναμη με τον ήλιο μας, ενώ το μέγεθος του σκοτεινού άστρου είναι περίπου όσο του Δία, αλλά η μάζα του είναι πέντε έως 30 φορές μεγαλύτερη.

Από https://i0.wp.com/wk.kathimerini.gr/logo/rsslogo.gif Επιστήμη

Ανακαλύφθηκαν γονίδια που εξηγούν τις παθήσεις των νεφρών

Μέχρι σήμερα ήταν γνωστό ότι υπήρχε και γενετική αιτία για την εμφάνιση της νεφροπάθειας, αλλά δεν είχαν εντοπιστεί σχετικά γονίδια.

Μια μεγάλη διεθνής ερευνητική ομάδα ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε 20 γονίδια που βοηθάνε στην εξήγηση των αιτιών των παθήσεων των νεφρών και τα οποία μπορεί, μια μέρα, να οδηγήσουν σε «επαναστατικές» θεραπείες, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Η χρόνια νεφροπάθεια επηρεάζει περίπου έναν στους δέκα ενηλίκους και μπορεί να απαιτήσει μέχρι και μεταμόσχευση οργάνου.

Τα γονίδια που εντοπίστηκαν, ελέγχουν διάφορες λειτουργίες των νεφρών, όπως το φιλτράρισμα του αίματος από περιττές ουσίες. Οι ερευνητές, στην εργασία τους που δημοσίευσαν στο περιοδικό «Nature Genetics», σύμφωνα με το BBC, κάνουν λόγο για «σημαντική ανακάλυψη».

Η χρόνια νεφροπάθεια είναι μια μακρόχρονη ασθένεια, κατά την οποία τα νεφρά σταδιακά χάνουν τη λειτουργικότητά τους. Οι ασθενείς συνήθως δεν παρατηρούν τα αρχικά συμπτώματα, που μπορεί να περιλαμβάνουν πρησμένους αστραγάλους και χέρια ή αίμα στα ούρα, ώσπου η πάθηση να είναι πια σε προχωρημένο στάδιο.

Η ασθένεια συνδέεται με τη γήρανση, καθώς περίπου ένας στους πέντε άνδρες και μία στις τέσσερις γυναίκες μεταξύ 65 – 74 ετών θα εμφανίσουν σε κάποιο βαθμό κάποια δυσλειτουργία των νεφρών. Η πιο συνήθης αιτία της πάθησης είναι η ζημιά που προκαλούν άλλες χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης ή η υψηλή πίεση του αίματος.

Μέχρι σήμερα ήταν γνωστό ότι υπήρχε και γενετική αιτία για την εμφάνιση της νεφροπάθειας, αλλά δεν είχαν εντοπιστεί σχετικά γονίδια. Η νέα έρευνα ανέλυσε τα γονίδια περίπου 70.000 Ευρωπαίων και βρήκε 13 γονίδια που επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία και άλλα επτά που επηρεάζουν την παραγωγή και έκκριση της κρεατινίνης, μιας χημικής ουσίας που δημιουργείται από τον μεταβολισμό των μυών και φιλτράρεται μέσω των νεφρών.

Σύμφωνα με τον γενετιστή δρα Τζιμ Γουίλσον του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, που συμμετείχε στην έρευνα, η ανακάλυψη των γονιδίων «μπορεί να φέρει επανάσταση στη θεραπεία των νεφροπαθών, όμως θα χρειαστεί κάποιος χρόνος. Είναι πάντως ένα πολύ κρίσιμο πρώτο βήμα προς την πλήρη κατανόηση της βιολογίας πίσω από την πάθηση. Η μετατροπή της ανακάλυψης σε κλινικά οφέλη θα πάρει μερικά χρόνια».

Από https://i0.wp.com/wk.kathimerini.gr/logo/rsslogo.gif Επιστήμη